قطب الدين محمود بن ضياء الدين مسعود الشيرازي

328

درة التاج ( فارسى )

ماهيت مفروضه ( در آن جزو با ماهيّات غير متناهى يا تركب ماهيّت مفروضه از اجزاء غير متناهى به جهت آنك جون اعمّ باشذ از تمام مشترك مشترك باشذ ميان ماهيت مفروضه و ماهيتي ديگر كى مشارك ماهيّت مفروضه نباشذ در تمام مشترك اوّل و الّا اعم ازو نبوذه باشذ ، بس مشترك بوذه باشذ ميان ماهيت مفروضه و ماهيت ) ثالثه ، و تمام مشترك ميان ايشان نباشذ ، و الّا خلاف تقدير لازم آيذ بل كى بعضى باشذ و اخص و مباين نباشذ ، بس اگر مساوى نباشذ اعم باشذ و آن دو محال لازم آيذ . و جون مساوى تمام مشترك باشذ فصل جنس باشذ ، بس فصل ماهيت باشذ جه او را صلاحيت تميز ذاتى باشذ ماهيات را از بعضى مشاركات او در جنس ، يا وجود و درين دليل نظرست [ از چند وجه ] اول انك مسلم نيست كى اگر جزو ماهيت تمام مشترك باشذ ميان او و ماهيتى ديگر جنس او باشذ ، جه اين وقتى لازم آيذ كى جزو ماهيت ديگر باشد ، و از اشتراك جزويّت لازم نمىآيد ، جه شايذ كى مشترك جزو ماهيتى باشد و عارض ماهيّتي ديگر ، جنانك ملوّن كى جنس ابيض و اسود است ، و عرض عامّ حيوان . دوم آنك مسلّم نيست كى اشتراك ماهيت مفروضه در آن جزو با ماهيات غير متناهى لازم آيد ، جه شايد كى اين سلسله به تمام مشتركين رسذ كى جزو مذكور مشترك باشد ميان او و ماهيّتى از ماهيّات متقدمه و بر آن تقدير لازم آيد كى جزو مشترك ( باشد ) ميان ماهيت مفروضه و ماهيت متقدمه . مثلا فرض كنيم ماهيتى چون ا ه ط و كى مشارك دو ماهيّت ديگر باشذ جون : ا ه ط ر - ا و ح ، بر وجهى كى تمام مشترك ميان اول و دوم جون ا ه ل ، مخالف تمام مشرك باشد ميان اوّل و سيّم جون او و هر سه را جزوي مشترك باشذ جون